Z Wikipedii

Dom Turysty w Zakopanem – fragment dachu krytego gontem

Kościół z Bączala Dolnego cały kryty gontem.

Rys.1 "Kopa gontów" - przykładowe pakowanie.

Rys.2 Gont – przykładowe wymiary (długość, oświetlenie dyskotekoweszerokość).

Rys.3 Gont – przykładowe wymiary (wysokość).

Rys.4 Gonty – przykładowe ułożenie dwuwarstwowe (dubeltowe).

Gont (inne nazwy: szkudły lub na Śląsku Cieszyńskim : szyndzioł) – drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych . Deseczka z drewna iglastego, szkoły policealne o przekroju klina, meble z wpustem wzdłuż szerszej krawędzi. Łączona poprzez wsunięcie jednej deseczki w drugą.

Rodzaje gontów:

• łupane (inaczej: szczypane, felgi gwarowo: scypane)
• cięte

Gonty łupane produkowane są ręcznie, szkoły policealne poprzez promieniste rozszczepienie siekierą kloca drewna, szczawnica który rozpada się wzdłuż naturalnych włókien na deszczułki o trójkątnym przekroju. Deseczki takie mają szerokość od 7 do 14 cm (zależnie od średnicy pnia) i lekko falistą powierzchnię. Są one wygładzane ośnikiem, szczawnica po czym w ich grubszej krawędzi przy pomocy struga o nazwie nutownik żłobi się rowek (wpust). Drewno używane do wyrobu gontów musi być dobrej jakości, działki w szczawnicy nie powinno mieć sęków . Dlatego gonty szczypane wykonywano jedynie z bezsęcznych odcinków pnia pomiędzy kolejnymi okółkami gałęzi (co decydowało o ich maksymalnej długości od 60 do 70 cm). Gont łupany w związku z zachowaniem naturalnej struktury drewna jest znacznie bardziej odporny na warunki atmosferyczne niż gont cięty. Mankamentem gontów szczypanych jest ich wysoka cena, kosmetyka laserowa związana z kosztami ręcznej produkcji.

Gonty cięte wykonuje się z desek tartacznych . Piła formatując równą deseczkę przecina jednak surowiec przez jego naturalne włókna. Powoduje to, jaworki że takie gonty pod wpływem zmiennych warunków atmosferycznych paczą się lub pękają, studium policealne a pokrycie z nich wykonane ma znacznie mniejszą trwałość i jest mniej estetyczne.

Pokrywanie dachu polega na układaniu gontów na łatach , sypialnie wciskaniu ostrej krawędzi jednego gonta we wpust drugiego i przybijaniu do łat - pierwotnie drewnianymi kołkami, aparaty cyfrowe obecnie głównie gwoździami ukrytymi w rowku. Aby woda deszczowa ściekająca po połaci dachowej nie przeciekała przez rowki, podsłuchy układa się gonty krawędziami z rowkami od strony zawietrznej i nieco pochyla ku dołowi. Krawędzie rowków każdego gonta schnąc zaciskają się na ostrej krawędzi sąsiedniej deszczułki, stoły uszczelniając dodatkowo połączenie. Jeden pas ułożonych gontów na połaci dachowej nosi nazwę "szar". Szczelność całego pokrycia gontowego zależy od ilości warstw gontów zachodzących na siebie. Zwykle proste połacie dachu układano dwuwarstwowo, opony natomiast pasma przyokapowe lub wygięcia połaci - trójwarstwowo. Kalenice zabezpieczano przez wysunięcie skrajnego górnego pasa połaci nawietrznej powyżej krawędzi grzbietu dachu.

Ułożenie pokrycia dachowego z gontów wymaga dużych umiejętności ciesielskich , depilacja laserowa zwłaszcza tam, materace gdzie ma ono tworzyć powierzchnie zakrzywione (w tzw. koszach). Wówczas każdy gont wymaga indywidualnego docięcia wzdłuż na kształt klina.

Przeciętna trwałość pokryć gontowych z gontów szczypanych wynosiła, szczawnica w zależności od jakości materiału oraz ilości warstw (od 2 do 3), fotele z mazażem od 20 do 25 lat. Obecnie dzięki impregnacji drewna różnymi środkami chemicznymi trwałość ta może osiągać 30-40 lat, monitoring przekraczając nawet trwałość pokryć bitumicznych . Ciężar pokrycia gontowego dachu (nie licząc łat) wynosi od 40 do 50 kg/m².

Tereny, aparaty cyfrowe na których budowano pierwotnie w Polsce dachy kryte gontami pokrywają się dość dokładnie z obszarami naturalnego występowania dwóch głównych drzew iglastych, suknie ślubne używanych do ich wyrobu, szczawnica tj. świerka i jodły . Dlatego pokrycia gontowe nie występowały wcale lub pojawiały się tylko sporadycznie na Pomorzu Zachodnim , pozycjonowanie w Wielkopolsce i na Mazowszu . W innych rejonach Europy do wyrobu gontów stosowano również drewno modrzewiowe (np. w Skotnikach na Wyżynie Przedborskiej ), kamery wyjątkowo sosnowe .

Gonty były zawsze stosunkowo drogim materiałem, Szkoły policealne katowice dlatego pokrywano nimi w pierwszym rzędzie dachy siedzib lokalnych feudałów , mieszkania w szczawnicy zamków , faty dworów szlacheckich itp. Osadnicy w wielu wsiach lokowanych na terenach leśnych mieli w zakresie ciężarów feudalnych obowiązek dostarczania swemu panu określonej ilości gontów (tradycyjną jednostką obliczeniową była kopa ). Do końca XVIII w. (a miejscami i dłużej) powszechnie kryto gontami dachy domów w miastach, szczawnica a jeszcze dłużej - dachy kościołów wszystkich wyznań, pozycjonowanie gdzie zastosowane rozwiązania konstrukcyjne nie pozwalały w wielu przypadkach na użycie innego pokrycia. Na terenach nizinnych, meble gdzie występował dostatek innych, w3 tańszych materiałów ( słoma , meble trzcina ), f-18 w zabudowie wiejskiej gontów prawie nie stosowano. Odmiennie sytuacja przedstawiała się na terenach górskich, nieruchomości szczawnica gdzie wobec braku odpowiedniej słomy żytniej i dostatku drewna krycie gontem i dranicami przetrwało aż do czasu wprowadzenia nowszych pokryć z papy , europa blachy , Szczawnica nieruchomości eternitu i in.

Obecnie gontowe pokrycia dachów na nowych budowlach spotyka się najczęściej na terenie Karpat , Zakopane apartamenty przede wszystkim na Podhalu , opony zimowe gdzie są cechą stylu zakopiańskiego w architekturze . Największą w Europie powierzchnią współczesnego dachu krytego gontem (6000 m²) jest dach Domu Turysty im. Mariusza Zaruskiego w Zakopanem .

Pod koniec XX wieku wprowadzono także materiały bitumiczne do wykonywania pokryć dachowych o nazwie "gonty papowe" lub "gonty bitumiczne". Wykonane są z papy , w1 przycinane do kształtu ułożonych w rzędzie dachówek.

[ edytuj ] Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu architektury
• dranica

[ edytuj ] Bibliografia

• Pokropek Marian: Budownictwo ludowe w Polsce, Telefony Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, reksa Warszawa 1976;
• Tłoczek Ignacy: Polskie budownictwo drewniane, ewery Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, rabaeberek Wrocław 1980, aktualności ISBN 83-04-00678-2 ;