Z Wikipedii

Karpaty ( 51-54 ) ( węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. Карпати, szkoły policealne czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), szczawnica ciągnący się łukiem przez terytoria Czech , szczawnica Polski , działki w szczawnicy Słowacji , kosmetyka laserowa Węgier , jaworki Ukrainy i Rumunii . Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.

Spis treści 1 Nazwa 2 Geografia 3 Podział Karpat 4 Ważniejsze przełęcze 5 Ważniejsze rzeki 6 Ludność 7 Fauna 8 Flora 9 Przejścia Karpat 10 Przypisy 11 Bibliografia

[ edytuj ] Nazwa

Nazwa Karpaty pochodzi najprawdopodobniej od nazwy dackiego plemiena Karpian , studium policealne żyjących w pierwszym tysiącleciu naszej ery na terenie Karpat Wschodnich , sypialnie wymienia ją Ptolemeusz w II wieku n.e. (w postaci Karpates Oros)^{[ potrzebne źródło ]}. Być może nazwa ta wywodzi się od indoeuropejskiego słowa korpata, aparaty cyfrowe które oznacza góra lub skała ^{[ potrzebne źródło ]}. Inną hipotezą jest jej pochodzenie od przedindoeuropejskiego cara 'kamień' ^[1] . W XIII- i XIV-wiecznych oficjalnych dokumentach węgierskich pojawia się pod nazwą Thorchal bądź Tarczal lub rzadziej jako Montes Nivium. W Polsce po raz pierwszy użył nazwy Karpaty Stanisław Staszic w XIX wieku w dziele O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski ( 1815 ).

[ edytuj ] Geografia

Karpaty wchodzą w skład alpejskiego systemu górskiego . Zajmują powierzchnię 190 tys. km² i tym samym stanowią drugi po Alpach łańcuch górski Europy. W granicach Polski powierzchnia Karpat wynosi około 19 600 km², podsłuchy co stanowi około 6, stoły3% powierzchni kraju.

Od Alp oddzielone są w okolicach Bratysławy doliną Dunaju . Stąd ciągną się blisko 1500-kilometrowym łukiem, opony który odgina się w kierunku północno-wschodnim, depilacja laserowa otaczając Kotlinę Panońską i Wyżynę Transylwańską . Od Gór Wschodnioserbskich oddzielone są ponownie doliną Dunaju (w okolicach rumuńskiego miasta Orşova ) – odcinek ten nosi nazwę Żelaznych Wrót . Brama Morawska w Czechach oddziela Karpaty od Sudetów .

Szerokość łańcucha karpackiego jest zróżnicowana i wynosi od 100 do 500 km. Największa szerokość odpowiada najwyższym szczytom – Gerlachowi (2655 m n.p.m.) w Tatrach słowackich oraz Moldoveanu (2543 m n.p.m.) w Karpatach Południowych .

Karpaty nie stanowią jednego nieprzerwanego łańcucha górskiego, materace ale raczej składają się z wielu wyróżniających się pod względem geologicznym i orograficznym pasm górskich . Różnorodność krajobrazów jest porównywalna z Alpami. Jednocześnie góry te rzadko osiągają wysokości powyżej 2500 m n.p.m., szczawnica dlatego nie można tu znaleźć tak wyraźnej polodowcowej rzeźby wysokogórskiej. W Karpatach nie zalega wieczny śnieg .

Łańcuch Karpat zajmuje odpowiednio:

1. na Słowacji 61% powierzchni kraju, fotele z mazażem
2. w Rumunii 48, monitoring8% powierzchni kraju, aparaty cyfrowe
3. w Czechach 16% powierzchni kraju, suknie ślubne
4. na Węgrzech 9, szczawnica7% powierzchni kraju, pozycjonowanie
5. w Polsce 6, kamery2% powierzchni kraju, Szkoły policealne katowice
6. na Ukrainie 3, mieszkania w szczawnicy6% powierzchni kraju, faty
7. w Austrii 0, szczawnica6% powierzchni kraju.

Inaczej wygląda stosunek powierzchni ogólnej Karpat, pozycjonowanie mianowicie:

1. Karpaty rumuńskie zajmują 55, meble5% powierzchni ogólnej Karpat, w3
2. Karpaty słowackie zajmują 14, meble3% powierzchni ogólnej Karpat, f-18
3. Karpaty ukraińskie zajmują 10, nieruchomości szczawnica3% powierzchni ogólnej Karpat, europa
4. Karpaty polskie zajmują 9, Szczawnica nieruchomości3% powierzchni ogólnej Karpat, Zakopane apartamenty
5. Karpaty czeskie zajmują 6% powierzchni ogólnej Karpat, opony zimowe
6. Karpaty węgierskie zajmują 4, w13% powierzchni ogólnej Karpat, Telefony
7. Karpaty austriackie zajmują 0, reksa2% powierzchni ogólnej Karpat.

[ edytuj ] Podział Karpat

W podstawowym podziale Karpat wyróżnia się następujące części:

• Karpaty Zachodnie
  • Zewnętrzne Karpaty Zachodnie
    • Karpaty Austriacko-Morawskie i Środkowomorawskie (oddzielone od siebie doliną Dyji, ewery a od Bielaw doliną Morawy, rabaeberek które mogą być traktowane jako część Kotliny Panońskiej), aktualności
    • Pogórze Beskidzkie , pufka
    • Bielawy ,
    • Beskidy Zachodnie i Środkowe .
  • Centralne Karpaty Zachodnie
    • Małe Karpaty ,
    • Łańcuch Małofatrzański , Wielkofatrzański , Tatrzański i Niżnotatrzański ,
    • Dolina Środkowego Wagu ,
    • Obniżenie Orawsko-Podhalańskie , Nitrzańsko-Turczańskie i Obniżenie Liptowsko-Spiskie .
  • Wewnętrzne Karpaty Zachodnie
    • Bruzda Hronu ,
    • Łańcuch Rudaw Słowackich ,
    • Kotlina Południowosłowacka i Koszycka ,
    • Kras Słowacko-Węgierski ,
    • Czerehat ,
    • Góry Tokajsko-Slańskie ,
    • Średniogórze Północnowęgierskie .
• Karpaty Wschodnie
  • Zewnętrzne Karpaty Wschodnie
    • Beskidy Wschodnie ,
    • Karpaty Mołdawsko-Munteńskie ,
    • Subkarpaty Wschodnie .
  • Wewnętrzne Karpaty Wschodnie
    • Karpaty Marmaroskie ,
    • Kotlina Marmaroska ,
    • Góry Rodniańskie ,
    • Góry Bystrzyckie ,
    • Łańcuch Wyhorlacko-Gutyński i Kelimeńsko-Hargicki ,
    • Obniżenie Gheorgeńsko-Braszowskie .
• Karpaty Południowe
  • Grupa Fogaraska , Parîngu i Godeanu-Retezat ,
  • Poiana Ruscă ,
  • Góry Banackie ,
  • Subkarpaty Południowe .
• Góry Zachodniorumuńskie
  • Masyw Biharu ,
  • Góry Maruszy , Kereszu i Seş-Meseş .
• Wyżyna Transylwańska
  • Wyżyna Samoszu i Tyrnawska ,
  • Równina Transylwańska ,
  • Dolina Środkowej Maruszy ,
  • Kotlina Fogaraska , Sibiu i Haţeg .

[ edytuj ] Ważniejsze przełęcze

Ważne przełęcze w Karpatach to m.in.:

• Przełęcz Dukielska (500 m n.p.m.) - najdogodniejsze przejście z Europy Północnej do Kotliny Panońskiej; trasa europejska E371
• Przełęcz Łupkowska (640 m n.p.m.) - oddziela Karpaty Zachodnie i Wschodnie
• Przełęcz Użocka (853 m n.p.m.) - najdogodniejsze przejście z Europy Wschodniej do Kotliny Panońskiej; linia kolejowa Lwów - Budapeszt
• Predeal (1033 m n.p.m.) - oddziela Karpaty Wschodnie i Południowe

[ edytuj ] Ważniejsze rzeki

Karpaty stanowią dział wodny między zlewiskiem Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego . Na terenie Karpat początek swój mają liczne rzeki, m.in.:

• Aluta
• Cisa (górny bieg)
• Dunajec
• Hornad
• Hron
• Marusza
• Prut (górny bieg)
• San
• Seret (górny bieg)
• Wag
• Wisła (potoki źródłowe i jej górny bieg)

[ edytuj ] Ludność

Tereny Karpat zamieszkuje obecnie około 15, 2 mln ludzi. Karpaty Południowe i Wschodnie są rzadziej zaludnione od Karpat Zachodnich, ale i tam miejscami występują duże skupiska ludności. U podnóży Karpat leżą miasta Bratysława , Budapeszt , Kraków , Lwów , Czerniowce , Bukareszt , Wiedeń i Belgrad .

[ edytuj ] Fauna

• świstak
• kozica górska
• wilk
• niedźwiedź brunatny
• jeleń szlachetny
• żbik
• puchacz
• puszczyk
• salamandra plamista

[ edytuj ] Flora

• trawa
• skrzyp polny

[ edytuj ] Przejścia Karpat

Ze względu na długość łańcucha oraz fakt, że leży on na obszarze kilku krajów, przejście całej jego długości jest trudne. Fakt, iż droga wzdłuż Karpat prowadzi grzbietami i dolinami wydłuża ją do ponad 2000 km. Od lat 60. XX wieku podejmowano jednak próby pokonania całego łańcucha w ciągu jednej wyprawy co ostatecznie udało się w roku 1980. Od tego czasu Łuk Karpat pokonało 6 wypraw:

1. Wyprawa studentów SKPB: Andrzej Wielocha (kierownik), Piotr Kurowski, Jerzy Montusiewicz, Zdzisław Pecul, Wiesław Tomaszewski, rok 1980. Pierwsze przejście Karpat.
2. Lubos Calpas, Pavel Mach, Svetozar Krno, 1984 rok. Pierwsza i jedyna odnotowana wyprawa słowacka.
3. Nicholas Crane i różni towarzysze, 1992. Crane pokonał Karpaty jako część podróży przez góry całej Europy , na trasie Przylądek Finisterre - Stambuł .
4. Paweł Kilen, Michał Kukuła, Michał Zieliński, rok 2002.
5. Łukasz Supergan, rok 2004. Pierwsze samotne przejście Karpat. [1]
6. Joanna Mikołajczak i Bartosz Malinowski, rok 2007. [2]

Przypisy

[ edytuj ] Bibliografia

• Wojciech Juszczyk, Jan Swianiewicz, Andrzej Wielocha "Z historii SKPB 1957-1982" – SKPB , Warszawa 1982
• Jerzy Kondracki Karpaty, WSiP, Warszawa 1989
• Jerzy Kondracki Geografia regionalna Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998
• Andrzej Wielocha O nazwie "Karpaty", w: Płaj. Almanach karpacki, nr 28 (wiosna 2004), ISBN 1230-5898

p  •  d  •  e Podział Karpat Karpaty Zachodnie Wewnętrzne Karpaty Zachodnie • Centralne Karpaty Zachodnie • Zewnętrzne Karpaty Zachodnie Karpaty Wschodnie Wewnętrzne Karpaty Wschodnie • Zewnętrzne Karpaty Wschodnie Karpaty Południowe • Góry Zachodniorumuńskie • Wyżyna Transylwańska • Karpaty Zewnętrzne

Koniec wojny gazowej? Czesi: Jest porozumienie!

Czeskie przewodnictwo w UE poinformowało w czwartek wieczorem, że jest porozumienie z Rosją ws. rozmieszczenia misji unijnych obserwatorów, którzy mają monitorować przepływ rosyjskiego gazu przez Ukrainę do Unii Europejskiej.

Radom: Pożar kamienicy, mieszkańcy na mrozie

W czwartek wieczorem zapaliła się dwukondygnacyjna kamienica w centrum Radomia. Prawdopodobnie przyczyną pożaru był wybuch butli gazowej. Ewakuowano kilkanaście osób.

Prezydent Kaczyński twardy, a nie miękki

Prezydent Lech Kaczyński przybył w czwartek wieczorem do czeskiej Pragi. W planie kilkugodzinnej wizyty są rozmowy z prezydentem Vaclavem Klausem i premierem Mirkiem Topolankiem. Jednym z głównych tematów rozmów będzie sprawa kryzysu gazowego.

Przerażająca relacja Czerwonego Krzyża z Gazy

W niezwykle ostrych słowach Międzynarodowy Czerwony Krzyż upomniał Izrael za uniemożliwianie lub utrudnianie karetkom pogotowia wywożenia rannych z terenów walk w Strefie Gazy.

Chiny już nie chcą pożyczać pieniędzy Ameryce

Chiny zaczynają ograniczać pożyczanie pieniędzy USA w postaci wykupywania amerykańskich obligacji skarbowych - pisze czwartkowy "New York Times". Na krótką metę może to być bolesne dla zadłużonych i pogrążonych w recesji Stanów Zjednoczonych.

Tapety Przeprowadzki Tychy Pod wiatr Baka J�zef wiersze telefony kom�rkowe ��d�