Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy .

Arizona
Flaga stanowa Arizony Pieczęć stanowa Arizony
Przydomek: Stan Wielkiego Kanionu
Dewiza: Ditat Deus
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Phoenix
Największe miasto	Phoenix
Gubernator	Jan Brewer
Język urzędowy	angielski
Powierzchnia  • ogółem  • lądowa  • wodna  • % wodna	na 6 miejscu 295 254 km² 294 312 km² 942 km² 0, usługi informatyczne32 %
Populacja ( 2000 )	na 20 miejscu 5 130 632
Gęstość zaludnienia ( 2000 )	na 36 miejscu 17, opony letnie43 /km²
Piramida wieku
Wejście do Unii  • kolejność  • data	48 14 lutego 1912
Strefa czasowa	UTC -7 (czas letni UTC-6 tylko w rez.Navajo )
Szerokość geograficzna	31°20'N-37°N
Długość geograficzna	109°3'W-114°50'W
Szerokość Długość Wzniesienie  • najwyższe  • średnie  • najniższe	500 km 645 km   3851 m 1250 m 21 m
ISO 3166-2	US-AZ

Arizona – stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych , szkoły policealne od południa sąsiadujący ze stanem Sonora w Meksyku, działki w szczawnicy od zachodu z Kalifornią i Nevadą , kosmetyka laserowa od północy z Utah , podsłuchy a od wschodu z Nowym Meksykiem . Zajmuje obszar wyżynny, stoły w północnej części rozciąga się wyżyna Kolorado .

[ edytuj ] Geografia

Arizona jest szóstym stanem pod względem obszaru za Nowym Meksykiem , opony a przed Nevadą . 15% obszaru stanu znajduje się w rękach prywatnych, meble do sypialni resztę stanowią tereny rządowe i rezerwaty indiańskie.

Klimat podzwrotnikowy i zwrotnikowy, sypialnie suchy. Średnia temperatura powietrza latem przekracza 35°C, suknie ślubne maksymalnie dochodzi do 55°C. Naturalną roślinność stanowią półpustynne stepy z kaktusami, pozycjonowanie i optymalizacja na południu roślinność pustynna, fotele z masażem na wyżynie Mogollon lasy z sosną żółtą.

[ edytuj ] Historia i etymologia

Pierwotną nadal obecną ludność tych obszarów stanowią m.in. Indianie z plemion Hopi na północy i Apaczów na południu, szczawnica którzy przybyli tu po upadku cywilizacji Anasazi (na kilkaset lat przed Hiszpanami). Hopi mieszkają w tych samych wioskach od co najmniej 700 n.e. i kulturowo wywodzą się od Anasazi. Obecnie najliczniejsi Indianie Arizony, monitoring Nawahowie , pozycjonowanie również stanowią element napływowy, szczawnica z Kanady , kamery przybywając dopiero ok. 1300 .

Poprawną etymologię nazwy Arizona historycy dopiero naświetlili w 1979 . Nazwę swą stan zawdzięcza Baskom , soczewki kontaktowe którzy dysproporcjonalnie przeważali wśród elementu napływowego z Hiszpanii . Słowo aritz oznacza "dąb" a ona - "dobre miejsce". Całość, komody o znaczeniu "miejsce gdzie rosną dobre dęby", lustro została z czasem skrócona przez opuszczenie litery "t", łóżka jako że ciąg "tz" nie występuje w hiszpańskim (kastylijskim) i nie był wymawiany. Istnieją inne miejsca o nazwie Arizona w Ameryce Środkowej czy Południowej , moja księgarnia gdzie również zawitali Baskowie.

Gdy w 1836 na północ od dzisiejszej granicy państwowej odkryto kilka sporych brył srebra, Zakopane apartamenty poszukiwacze skarbów ruszyli w drogę, 7x3katal8 zatrzymując się zazwyczaj we wiosce Arizonac, koli nazywając zniekształconą nazwą wioski całe eksploatowane terytorium.

• • 1539 – Marcos de Niza penetruje obszar w poszukiwaniu "Siedmiu Złotych Miast".
  • XVI wiek – obszar penetrują hiszpańscy poszukiwacze skarbów (m.in. Francisco Coronado).
  • 1692 – ojciec Euzebio Kino zakłada pierwszą misję.
  • 1776 – armia hiszpańska buduje pierwszy fort na tych ziemiach – Tucscon.
  • 1821 – Hiszpania przekazuje terytorium Arizony Meksykowi .
  • 1848 – po wojnie amerykańsko-meksykańskiej obszar wchodzi w skład Stanów Zjednoczonych jako część Nowego Meksyku .
  • 1853 – rząd Stanów Zjednoczonych zakupił od Meksyku południową część terytorium dzisiejszej Arizony.
  • 1863 – Arizona zostaje odrębnym terytorium.
  • 1871 – prezydent Ulysses Grant wysyła wojsko do Arizony przeciwko Apaczom .
  • 1886 – kończy się długotrwała wojna z Apaczami. Ostatni oddział dowodzony przez Geronimo zostaje rozbity.
  • 14 lutego 1912 – wstępuje do Unii (jako 48 stan z rzędu).
  • 1973 – powstaje jedna z większych tam na świecie – New Cornelia Tailings.

[ edytuj ] Gospodarka

Arizona jest 39. stanem w USA pod względem dochodu na głowę mieszkańca. Największym pracodawcą w stanie jest rząd stanowy, Telefony największym prywatnym pracodawcą jest Wal-Mart . W stanie istnieje rozwinięty przemysł komputerowy.

[ edytuj ] Dodatkowe informacje

• Klimat: podzwrotnikowy i zwrotnikowy, suchy; średnia temperatura powietrza latem powyżej 35°C, maksymalnie dochodzi do 55°C.

• Główne rzeki: Kolorado , Gila
• Roślinność: półpustynne stepy z kaktusami, na południu roślinność pustynna, sosna żółta
• Liczba hrabstw: 15
• Największy okręg (liczba ludności): Maricopa (3072 tys.)
• Liczba parków stanowych: 28
• 5 największych miast: Phoenix , Tucson , Mesa , Scottsdale , Glendale
• Dewiza: Ditat Deus (Bóg wzbogaca)
• Przydomek: Grand Canyon State
• Znaczenie przydomku: Stan Wielkiego Kanionu
• Symbole: kwiat kaktusa Saguaro , strzyż kaktusowy , drzewo paloverde

• Przemysł i bogactwa naturalne:
  • bogate złoża rud miedzi, cynku, ołowiu, uranu, molibdenu, srebra, złota i pumeksu
  • rolnictwo, przed wszystkim uprawa owoców cytrusowych, bawełny i hodowla zwierząt
  • turystyka

• Uniwersytety i wyższe uczelnie:
  • University of Arizona , Tucson ( http://www.arizona.edu/ )
  • Arizona State University , Tempe ( http://www.asu.edu/ )
  • Northern Arizona University , Flagstaff ( http://www.nau.edu/ )

• Sławni ludzie: Cochise , Geronimo , Linda Ronstadt , Erskine Caldwell , Percival Lowell , Chester Bennington , John McCain , Melody Thornton , Ashley Roberts , Wyatt Earp , Frank Lloyd Wright , Jordin Sparks

• Szczególne atrakcje: parki narodowe
  • Wielki Kanion Kolorado ( Grand Canyon Colorado )
  • Skamieniały Las (Petrified Forest)
  • Malowana Pustynia (Painted Desert)
  • Meteor Crater

Ciekawostki: W Tucscon znajduje się największe na świecie skupisko teleskopów.

[ edytuj ] Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Lista hrabstw Arizony .

Arizona dzieli się na 15 hrabstw .

1. Apache
2. Cochise
3. Coconino
4. Gila
5. Graham
6. Greenlee
7. La Paz
8. Maricopa
9. Mohave
10. Navajo
11. Pima
12. Pinal
13. Santa Cruz
14. Yavapai
15. Yuma

[ edytuj ] Religia

• Kościół katolicki - 41.9%
• Ewangelikalizm - 20.9%
• Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich - 10.8%
• Protestantyzm - 9.6%
• żydzi - 3.5%
• pozostałe (każda mniej niż jeden) - 13.3%

[ edytuj ] Komunikacja

W Phoenix znajduje się międzykontynentalny port lotniczy Phoenix-Sky Harbor , który obsługuje rocznie więcej niż 40 milionów pasażerów. Ważny jest także port lotniczy w Tucson , który obsługuje 4 miliony pasażerów. Za to raczej rozrzucone dwumiasto/aglomeracja teksańsko-arizońska El Paso / Las Cruces korzysta z teksańskiego portu lotniczego El Paso , a sam port lotniczy Las Cruses stoi odłogiem od 2005, pozbawiony ostatnio lotów rejsowych, za to zachowując człon "Międzynarodowy" w swojej nazwie.

Ważne autostrady międzystanowe na osi Wschód-Zachód przecinają stan na północy omijając rezerwat Nacji Nawahów, oraz na płudniu, łącząc Teksas z Kalifornią Poludniową, z Amarillo czy El Paso.

Także istnieje krytycznie uzytkowana "pionowa", łącząca okolice Flagstaff/Kingsman (i Grand Canyon , "Obrzeże Południowe" z obszarem miejskim Phoenix/Tempe/Scottsdale, i dalej, do granicy meksykańskiej do Tucson .

[ edytuj ] Zobacz też

• Stany Zjednoczone
• Podział terytorialny USA
• Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki

p  •  d  •  e Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych Stany Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Connecticut • Dakota Południowa • Dakota Północna • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Jork • Nowy Meksyk • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Teksas • Tennessee • Utah • Vermont • Waszyngton • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Wisconsin • Wyoming Dystrykt federalny Dystrykt Kolumbii Terytoria zależne Baker • Guam • Howland • Jarvis Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

p  •  d  •  e Arizona Stolica Phoenix Regiony i atrakcje Four Corners • Park Narodowy Saguaro • Park Narodowy Wielkiego Kanionu • Pustynia Sonora • Krater Meteorytowy • Mojave • Wielki Kanion Kolorado • Wyżyna Kolorado Hrabstwa Apache • Cochise • Coconino • Gila • Graham • Greenlee • La Paz • Maricopa • Mohave • Navajo • Pima • Pinal • Santa Cruz • Yavapai • Yuma Wybrane miejscowości Bisbee • Clifton • Flagstaff • Florence • Globe • Holbrook • Kingman • Nogales • Parker • Peach Springs • Prescott • Safford • St. Johns • Tucson • Tombstone • Yuma Symbole Flaga stanowa Arizony • Pieczęć stanowa Arizony