Beskidy
Z Wikipedii
| Ten artykuł przedstawia sytuację tylko z polskiej perspektywy. Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż go poprawić. |
Beskidy ( cz. , depilacja laserowa słow. Beskydy, usługi informatyczne ukr. Бескиди, opony letnie ang. Beskids, szkoły policealne niem. Beskiden) – grupa pasm górskich w Karpatach Zewnętrznych rozciągająca się od rzeki Beczwy na zachodzie ( Czechy ) po rzekę Czeremosz ( Ukraina ) na wschodzie. Szerokość pasma Beskidów wynosi ok. 50-70 km, działki w szczawnicy a ich długość ok. 600 km.
Gustaw Morcinek powiedział o Beskidach:
- ... Ktoś powiedział, kosmetyka laserowa że Tatry to gotyk, podsłuchy Beskidy zaś – barok. Ów barok widzimy nie tylko w kształcie Beskidów, stoły lecz spotkać go można na całej tej ziemi. Skądkolwiek na nią spojrzeć, opony płynie w miękkich – falistych – łagodnych liniach, meble do sypialni i płynie, sypialnie zdawałoby się na skraj świata..."
Spis treści |
[ edytuj ] Granice
Granice Beskidów są określone:
- od północy sąsiadują z Pogórzem Karpackim , suknie ślubne
- na południu np. z Pieninami , pozycjonowanie i optymalizacja Obniżeniem Orawsko-Podhalańskim .
- najdalej na zachód wysuniętym pasmem jest Beskid Śląsko-Morawski
- najdalej na wschód znajdują się Beskidy Połonińskie , fotele z masażem przy czym warto zwrócić uwagę, szczawnica że w wielu innych krajach granice te mogą być określane inaczej i często spotyka się wschodnią granicę Beskidów na Przełęczy Użockiej , monitoring pomiędzy Bieszczadami Zachodnimi (polskimi), pozycjonowanie a Bieszczadami Wschodnimi (ukraińskimi)
[ edytuj ] Geologia i hydrografia
[ edytuj ] Geologia
Beskidy są najmłodszymi górami w Polsce, szczawnica uległy fałdowaniom w końcowej fazie alpejskich ruchów górotwórczych ( orogeneza alpejska ), kamery około 20 mln lat temu, soczewki kontaktowe a później zostały jeszcze raz wypiętrzone pod koniec trzeciorzędu .
Głównym składnikiem budulcowym Beskidów, komody są skały osadowe ( piaskowce magurskie) oraz flisz karpacki – czyli kompleks skał składających się z piaskowców , lustro łupków , łóżka zlepieńców , moja księgarnia iłów i margli , Zakopane apartamenty które tworzyły się w praoceanie ( Tetyda ), 7x3katal8 pokrywającym teren dzisiejszych Karpat. W niektórych miejscach, koli piaskowce pokryte są wapiennym płaszczem (np. Chełm , Telefony Jasieniowa , Tuł ). Czasami, spomiędzy piaskowców wystają skały wulkaniczne (np. Wdżar w Gorcach na granicy z Pieninami, czy Bryjarka w Beskidzie Sądeckim, a także położona już na terenie Pienin, ale w pobliżu granicy z Beskidem Sądeckim Góra Jarmuta ).
Osady denne zostały poddane działaniom ogromnych sił ściskających i skutkiem tego zostały wypiętrzone i powstały z nich płaszczowiny : podśląska, śląska, podmagurska, magurska, skolska, stanowiące podstawę przyszłego łańcucha górskiego:
- płaszczowina podśląska tworzy obszar graniczący na północy z Beskidem Małym , a także część Kotliny Żywieckiej ,
- płaszczowina śląska kształtuje Beskid Mały oraz Pogórze Wielickie , przylegające bezpośrednio do Beskidu Makowskiego.
- płaszczowina magurska kształtuje Beskid Makowski oraz Beskid Żywiecki łącznie z Pasmem Babiogórskim
- płaszczowina podmagurska pojawia się tylko w kilku oknach tektonicznych
- płaszczowina skolska buduje Pogórze Przemyskie i Góry Sanocko-Turczańskie .
[ edytuj ] Klimat
W Beskidach panuje klimat umiarkowany górski o wzrastających (ku wschodowi) cechach kontynentalnych. Charakterystyczne jest zmniejszanie się rocznej amplitudy temperatur wraz z wysokością.
Wykształciły się tu piętra klimatyczne – szczególnie dobrze widocznie na Babiej Górze – od umiarkowanie ciepłego do umiarkowanie zimnego w szczytowych partiach gór.
Piętra klimatyczne wiążą się z układem piętrowym roślinności . Do wysokości 900 m n.p.m. stoki porastają lasy mieszane, od 900 do 1150 m n.p.m. występują lasy regla dolnego , składające się głównie ze świerka, z niewielką domieszką jodły i buka. Powyżej (od 1150 do 1360 m n.p.m.) znajduje się piętro regla górnego , tworzone przez świerk. W najwyższych partiach występuje kosodrzewina i łąki wysokogórskie ( hale ).
Tutejszy klimat charakteryzuje się dużą zmiennością pogody, znaczną ilością opadów oraz silnymi i częstymi wiatrami (patrz: halny ). Opady w Beskidach przekraczają czasem 1200 mm rocznie powodując powodzie .
Śnieg pojawia się w górach już około listopada i utrzymuje się do kwietnia. Najdłużej pokrywa lodowa utrzymuje się na najwyższych szczytach Beskidu Żywieckiego (Babia Góra, Pilsko ). Najobfitsze opady śniegu przypadają na przełom lutego i marca.
[ edytuj ] Fauna i flora
Nazwa Beskid oznacza halę górską , polanę. Typowymi przykładami hal w Beskidach są Hala Redykalna , Hala Radziechowska , Hala Krawcula , Hala Pawlusia , Hala Miziowa (gdzie mieści się schronisko na Pilsku) i wiele innych. Hale położone są zazwyczaj w górnej części stoków wzniesień i niezmiernie rzadko obejmują swoim zasięgiem sam szczyt góry. Z hal rozciąga się zwykle piękny widok, zwłaszcza z posiadających wystawę południową – możemy wówczas podziwiać Tatry , Wielką Fatrę i Małą Fatrę .
Krajobraz Beskidów obejmuje kopulaste szczyty, z których najwyższe posiadają wyraźnie piętrowy charakter roślinności , obejmujący regiel górny i środkowy, porośnięte buczyną , dębem , świerkiem , sosną i jodłą , oraz kosówką w najwyższych partiach. Najwyższe szczyty w szczytowych kopułach często są nagie i skaliste ( Babia Góra , Pilsko ) lub mają liczne wychodnie skalne (wiele szczytów w Beskidzie Małym , okolice Pilska).
[ edytuj ] Roślinność
Dobrze wykształcone są piętra klimatyczne, od umiarkowanie ciepłego po umiarkowanie zimne w szczytowych partiach Babiej Góry i Pilska . Z piętrowością klimatyczną wiąże się piętrowy układ roślinności :
- regiel dolny
- regiel górny
- karpacki bór świerkowy ze świerkiem (Picea abies)
- piętro subalpejskie ( kosodrzewiny ) – na Babiej Górze i Pilsku od około 1390 do 1650 m n.p.m.
- kosodrzewina
- porzeczka skalna
- jarząb zwyczajny (Sorbus aucuparia)
- skarlały świerk
- piętro alpejskie (halne) na Babiej Górze od ok. 1650 m n.p.m.
- sit skucina (Juncus trifidus) i kostrzewa niska (Festuca supina)
- kostrzewa karpacka i mietlica alpejska
[ edytuj ] Świat zwierząt
W Beskidach występują m.in. gatunki zwierząt:
- jeleń , dzik
- lis , kuna i borsuk , niedźwiedź , wilk , ryś , żbik
- ptaki:
- płazy i gady:
- salamandra plamista , kumak górski , żmija , gniewosz , padalec , traszka górska
- ryby: karp , karaś , leszcz , lipień i pstrąg strumieniowy
- ponadto: 3000 gatunków bezkręgowców , z których najliczniejsze są chrząszcze i błonkówki , motyle , muchówki , niesporczaki i mięczaki
[ edytuj ] Ochrona przyrody
W Beskidach utworzono jedenaście parków narodowych :
- Babiogórski Park Narodowy (Polska.)
- Gorczański Park Narodowy (Polska)
- Magurski Park Narodowy (Polska)
- Bieszczadzki Park Narodowy (Polska)
- Park Narodowy Połoniny (Słowacja)
- Użański Park Narodowy (Ukraina)
- Park Narodowy Skolskie Beskidy (Ukraina)
- Park Narodowy Synewir (Ukraina)
- Karpacki Park Narodowy (Ukraina)
- Park Narodowy Huculszczyzna (Ukraina)
- Wyżnicki Park Narodowy (Ukraina)
[ edytuj ] Podział Beskidów według J. Kondrackiego
- Beskidy Zachodnie :
- Beskid Śląsko-Morawski – najwyższy szczyt: Łysa Góra (1324 m n.p.m. )
- Beskid Śląski – najwyższy szczyt: Skrzyczne (1257 m n.p.m. ),
- Beskid Mały – najwyższe szczyty: Czupel (933 m n.p.m.) w zachodniej części; Madahora (929 m n.p.m.) i Leskowiec (922 m n.p.m.) w Beskidzie Andrychowskim
- Kotlina Żywiecka
- Beskid Żywiecki – najwyższy szczyt Babia Góra (1725 m n.p.m.),
- Beskid Makowski – najwyższy szczyt Lubomir (904 m n.p.m.)
- Beskid Wyspowy – najwyższy szczyt Mogielica (1170 m n.p.m.)
- Kotlina Rabczańska
- Gorce – najwyższy szczyt Turbacz (1310 m n.p.m.)
- Beskid Sądecki – najwyższy szczyt Radziejowa (1262 m n.p.m.)
- Czasem zaliczane są do nich także:
- Beskidy Środkowe – na obszarze Polski zajmują powierzchnię ok. 2100 km²:
- Beskid Niski – najwyższy szczyt Busov (1002 m n.p.m.) na Słowacji, w Polsce Lackowa (997 m n.p.m.)
- Pogórze Ondawskie na Słowacji
- Beskidy Wschodnie : Beskidy Lesiste – rozciągają się na obszarze Ukrainy , Polski , Słowacji i Rumunii .
- Góry Sanocko-Turczańskie – najwyższy szczyt Magura Łomniańska (1024 m n.p.m.)
- Bieszczady Zachodnie – najwyższy szczyt Tarnica (1346 m n.p.m.)
- Bieszczady Wschodnie – najwyższy szczyt Pikuj (1405 m n.p.m.)
- Beskidy Brzeżne
- Gorgany – najwyższy szczyt Sywula (1836 m n.p.m.)
- Beskidy Pokucko-Bukowińskie
- Beskidy Wschodnie : Beskidy Połonińskie
- Połonina Równa
- Połonina Borżawa
- Połonina Czerwona
- Świdowiec – najwyższy szczyt ( Bliźnica 1880 m n.p.m.)
- Czarnohora – najwyższy szczyt ( Howerla 2061 m n.p.m.)
- Połoniny Hryniawskie
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
[ edytuj ] Bibliografia
- Jerzy Kondracki - Geografia regionalna Polski – Wydawnictwo Naukowe PWN , Warszawa 1998
- Jerzy Kondracki Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3
- Przewodniki turystyczne – Wydawnictwo PTTK "Kraj" , Warszawa 1998
|
|||||||||||
| Dowgielewicz: Rezygnacja Mauro to zasługa działań premiera |
|
Szef Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej Mikołaj Dowgielewicz powiedział, że wycofanie się Mario Mauro z ubiegania się o funkcję przewodniczącego PE, to zasługa zarówno "intensywnych działań premiera Tuska", ale także mocnej kandydatury Jerzego Buzka.
|
| Honduras: Obalony prezydent nie może wrócić do kraju |
|
Obalony przed tygodniem przez wojsko prezydent Hondurasu Manuel Zelaya nie otrzyma pozwolenia na lądowanie w kraju, jeśli zdecyduje się na powrót - poinformował w niedzielę rząd tymczasowy Hondurasu.
|
| Polscy fani pożegnali Michaela Jacksona |
|
W Warszawie przy stacji metra Centrum żegnali króla popu jego fani.
|
| Rywal Buzka wycofuje swą kandydaturę na szefa PE |
|
Włoski eurodeputowany Mario Mauro ogłosił w niedzielę wieczorem w komunikacie dla włoskiej agencji Ansa, że wycofuje swą kandydaturę na stanowisko przewodniczącego Parlamentu Europejskiego.
|
| BMW roztrzaskało się na drzewie. Są 3 ofiary |
|
Trzy osoby zginęły w wypadku samochodowym, do którego doszło w niedzielę wieczorem w miejscowości Lucień k. Gostynina (Mazowieckie) - poinformowała Magdalena Siczek-Zalewska z zespołu prasowego komendy mazowieckiej policji.
|