Z Wikipedii

Góry Krzemnickie ( 514.84 , depilacja laserowa słow. Kremnické vrchy) - grupa górska pochodzenia wulkanicznego w Centralnych Karpatach Zachodnich w środkowej Słowacji . Zaliczana jest do tzw. Łańcucha Wielkofatrzańskiego . Nazwa pochodzi od położonego w centrum grupy miasta Kremnica . Najwyższy szczyt: Flochová (1317 m n.p.m.).

[ edytuj ] Położenie

Góry Krzemnickie graniczą z następującymi jednostkami geomorfologicznymi:

• na północy z Wielką Fatrą i Kotliną Turczańską ;
• na zachodzie z grupą Żaru , usługi informatyczne Kotliną Górnonitrzańską i grupą Ptacznika ;
• na południu z Kotliną Żarską i Górami Szczawnickimi ;
• na krótkim odcinku południowo-wschodnim z Kotliną Pliešovską i Jaworiem ;
• na wschodzie z Kotliną Zwoleńską i Górami Starohorskimi .

[ edytuj ] Geologia

Głównym rysem budowy geologicznej Gór Krzemnickich jest obfite występowanie dawnych pól lawowych w centralnej części tej grupy górskiej. Pierwotna stratowulkaniczna budowa Gór Krzemnickich była prawdopodobnie już w neogenie silnie zaburzona ruchami tektonicznymi oraz intensywnymi procesami erozyjno - denudacyjnymi tak, opony letnie że ich obecna rzeźba różni się znacznie od pierwotnej. Selektywna erozja uwypukliła partie zbudowane z bardziej odpornych skał - głównie w liniach dawnych potoków lawowych, szkoły policealne sygnalizowanych obecnie andezytowymi utworami skalnymi. Obszary zbudowane z mniej odpornych tufów czy luźnych materiałów piroklastycznych utworzyły obniżenia. Wynikiem długotrwałych procesów niszczenia jest silne rozczłonkowanie Gór Krzemnickich na rosochy grzbietów i mniejsze skupiska wzniesień, działki w szczawnicy rozdzielone głębokimi dolinami. Dalszy wpływ na dzisiejszą rzeźbę miało peryglacjalne modelowanie powierzchni w plejstocenie , kosmetyka laserowa którego śladem są m. in. charakterystyczne rumowiska skalne ( gołoborza , podsłuchy słow. skalné moria).

[ edytuj ] Ukształtowanie

Góry Krzemnickie dzielą się na pięć mniejszych jednostek geomorfologicznych:

• Kunešovská hornatina w części północno-zachodniej. Obejmuje teren od Kremnicy na południu po Sklené na północy. Budują ją głównie andezyty , stoły w mniejszej części również ryolity . Najwyższe części grzbietów sięgają poziomic od 750 m n.p.m. do blisko 950 m n.p.m. ( Jarabica , opony 938 m n.p.m.). Amplituda pionowa rzeźby wynosi od 200 do ok. 450 m. W części północnej i środkowej w krajobrazie przeważa forma płaskowyżu, meble do sypialni w części południowo-wschodniej rzeźba jest bardziej urozmaicona. Lasy zachowały się jedynie na obrzeżu jednostki. Stara kolonizacja górnicza pozostawiła wiele śladów na powierzchni ziemi w rejonie wsi Kremnické Bane , sypialnie Kunešov , suknie ślubne Turček czy Krahule .
• Jastrabská vrchovina w części południowo-zachodniej. Obejmuje teren od południowego skraju Kremnicy na północy po dolinę Hronu na południu. Budują ją głównie ryolity i ich piroklastyka . Partie szczytowe sięgają od nieco ponad 500 m n.p.m. w części południowej po blisko 750 m n.p.m. w części północnej, pozycjonowanie i optymalizacja gdzie wznosi się najwyższy szczyt tej jednostki - Čertov vrch (747 m n.p.m.). Amplituda pionowa rzeźby terenu waha się od 180 do nieco ponad 300 m. Kremnický potok dzieli obszar na dwie części: zachodnią, fotele z masażem wyższą, szczawnica w formie rozczłonkowanego płaskowyżu i wschodnią, monitoring o znacznie bardziej urozmaiconej rzeźbie.
• Grzbiet Flochowej (słow. Flochovský chrbát) w centrum i w części północnej. Tworzy go dawna struktura stratowulkaniczna , pozycjonowanie wydźwignięta i potrzaskana w czasie późniejszych ruchów tektonicznych . Dominują w niej pirokseniczne andezyty i ich piroklastyka, szczawnica miejscami również ryolity . Centralny grzbiet i znaczna część grzbietów bocznych sięgają powyżej poziomicy 1100 m n.p.m. Wznoszą się w nim najwyższe szczyty Gór Krzemnickich: Flochová (1317 m n.p.m.), kamery Svrčinník (1313 m n.p.m.), soczewki kontaktowe Vyhnatová (1283 m n.p.m.), komody Złota Studnia (1265 m n.p.m.) i Skałka (1232 m n.p.m.). Dominuje tu łagodna rzeźba grzbietów, lustro miejscami przechodzących w rozległe spłaszczenia szczytowe. W środkowej części, łóżka na odcinku Skałka - Złota Studnia - Laurín (1025 m n.p.m.), moja księgarnia występują dość liczne utwory skalne w postaci skalnych baszt, Zakopane apartamenty grzybów, 7x3katal8 okien i in. Całość zalesiona, koli rozleglejsze polany występują jedynie w rejonie wypłaszczenia szczytowego Flochowej i Svrčinníka i na wsch. stokach;
• Turovské predhorie na południowym wschodzie. Ma miernie ukształtowaną rzeźbę z amplitudą pionową sięgającą od 100 do 180 m n.p.m. Doliny potoków spływających do Hronu podzieliły je na szereg łagodnych, Telefony szerokich grzbietów, z których wyraźnie wystają wypreparowane andezytowe twardziele szczytów takich, jak Bučan (572 m n.p.m.), Bukovina (561 m n.p.m.) czy Ostrý vrch (525 m n.p.m.). Do form o podobnym pochodzeniu należy zaliczyć również słynną Czarcią Skałę (słow. Čertova skala ) w rezerwacie przyrody Boky . Obszar tej jednostki jest zalesiony w ok. 70 %.
• Malachovské predhorie na wschodzie. Obejmuje przedgórze grzbietu Flochovej między Tajovem na północy a Badínem na południu, sięgając na wschodzie po przedmieścia Bańskiej Bystrzycy . Nazwa pochodzi od wsi Malachov . Budują je pirokseniczne andezyty i ich piroklastyka , spoczywające grubą warstwą na starszym podłożu. Przedgórze posiada mocno rozczłonkowaną rzeźbę z amplitudą pionową sięgającą 300 m. Szczytowe partie grzbietów przekraczają poziomicę 800 m n.p.m. (Nemecký vrch 843 m n.p.m., Trávny Ždiar 820 m n.p.m.). Lasy są w tej jednostce mocno przetrzebione i zastąpione łąkami i pastwiskami.

[ edytuj ] Klimat

Cechy klimatu głównego zrębu Gór Krzemnickich pozwalają zaliczyć go do grupy klimatów górskich. Najwyższe partie gór, w tym głównie grzbiet Flochowej, należą do piętra klimatycznego bardzo chłodnego. Średnie temperatury stycznia mieszczą się tu w granicach od - 7 do - 6 °C, lipca - w granicach od 11, 5 do 13, 5 °C. Okres ze średnimi temperaturami dziennymi poniżej 0 °C trwa 180-200 dni w roku, a okres bez przymrozków jedynie ok. 80 dni w roku. Średnia roczna suma opadów waha się, w zależności od wysokości i ekspozycji, w granicach od 1000 do 1400 mm. Najwięcej opadów przypada na miesiące letnie. Pokrywa śniegowa utrzymuje się do 160 dni w roku.

Obrzeża Gór Krzemnickich, nie przekraczające poziomicy 980 m n.p.m., należą do pięter klimatycznych chłodnego i umiarkowanie chłodnego: średnie temperatury stycznia od - 6, 5 do - 4 °C i lipca od 13, 5 do 18 °C, okres bez przymrozków 120-160 dni, suma opadów 800-1000 mm, pokrywa śniegowa utrzymuje się 110-140 dni. Południowy skraj Gór Krzemnickich, opadający ku kotlinom: Żarskiej i Zwoleńskiej, należy już do piętra umiarkowanie ciepłego, o średnich temperaturach stycznia od - 5 do - 3, 5 °C, lipca od 17 do 18, 5 °C. Okres ze średnimi temperaturami dziennymi poniżej 0 °C trwa tu 80-100 dni w roku. Średnia roczna suma opadów wynosi 650-850 mm, a długość zalegania pokrywy śnieżnej 100-120 dni.

[ edytuj ] Flora i fauna

Występują tu wszystkie duże środkowoeuropejskie ssaki drapieżne: niedźwiedź brunatny , wilk i ryś . Z mniejszych drapieżników żyje tu borsuk , kuna leśna i kuna domowa . Rząd owadożernych reprezentują jeż europejski i ryjówkowate , w tym typowa dla terenów górskich ryjówka górska . Kopytne reprezentuje jeleń europejski . Z gryzoni liczna jest wiewiórka , nornica ruda , mysz leśna , stosunkowo często spotyka się też popielicę . Z ptaków drapieżnych spotkamy tu myszołowa zwyczajnego , jastrzębia , kobuza . Sowy reprezentuje kilka gatunków, w tym największa z nich – puchacz i najmniejsza – sóweczka . Kuraki reprezentują głuszec i jarząbek . Wzdłuż potoków występuje pliszka górska i pluszcz . Wśród drobnych ptaków śpiewających najliczniejsze są zięby , szereg gatunków pokrzewek , kowaliki . Z płazów warto wspomnieć salamandrę plamistą .

[ edytuj ] Bibliografia

• Králik Ivan, Školna Peter, Štrba Ján a kolektív: Kremnické vrchy, Vtáčnik. Turistický sprievodca ČSSR č. 35, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ISBN 80-7096-022-1 ;
• Kremnické vrchy, Turistická mapa 1:50 000, wyd. VKÚ Harmanec 2006, ISBN 80-8042-440-3 ;