Tatry Wysokie
Z Wikipedii
| Tatry Wysokie Vysoké Tatry |
|
 Widok na Tatry Wysokie z Popradu |
|
| Najwyższy szczyt | Gerlach (2665 m n.p.m.) |
| Jednostka dominująca | Tatry , depilacja laserowa Karpaty |
| Sąsiednie pasma | Tatry Zachodnie , usługi informatyczne Tatry Bielskie , opony letnie Magura Spiska |
| Kontynent | Europa |
| Państwo |  Polska  Słowacja |
.svg&filetimestamp=20071101135515) Lokalizacja Tatr Wysokich na zachodzie kraju preszowskiego |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Tatry Wysokie ( słow. Vysoké Tatry, szkoły policealne niem. Hohe Tatra, działki w szczawnicy węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim , kosmetyka laserowa rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16, podsłuchy5 km, stoły zaś ściśle wzdłuż grani ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), opony z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.
Spis treści |
[ edytuj ] Położenie geograficzne
Tatry Wysokie odgraniczone są dość wyraźnie od pozostałych pasm. Od Tatr Zachodnich oddziela je je po stronie polskiej Dolina Suchej Wody Gąsienicowej , meble do sypialni po stronie słowackiej Dolina Cicha Liptowska (choć niekiedy masyw Kop Liptowskich wydziela się do Tatr Zachodnich – wtedy słowacka część granicy między pasmami przebiega dnem Doliny Koprowej ). Granicę na grani głównej Tatr stanowi szeroka przełęcz Liliowe . Od Tatr Bielskich Tatry Wysokie są oddzielone dnem dolin: (od płn. zach. do płd. wsch.) Jaworowej , sypialnie Zadnich Koperszadów , suknie ślubne Przednich Koperszadów i Kieżmarskiej . Najwyższym punktem granicy jest Przełęcz pod Kopą w grani głównej.
Tatry Wysokie znajdują się na styku trzech krain: Podhala (od północnego zachodu), pozycjonowanie i optymalizacja Liptowa (od południowego zachodu) i Spisza (od wschodu). Za punkt oddzielający je od siebie uznaje się Cubrynę , fotele z masażem leżącą w grani głównej, szczawnica na granicy polsko-słowackiej.
[ edytuj ] Topografia
Tatry Wysokie są najwyższymi górami w Polsce i na Słowacji , monitoring zarazem stanowią najwyższe pasmo górskie pomiędzy Alpami a Kaukazem . Najbardziej znaczącymi szczytami w Tatrach Wysokich są Gierlach (Gerlach, pozycjonowanie 2655 m n.p.m. ), szczawnica Łomnica (2634 m) i Lodowy Szczyt (2627 m) po stronie słowackiej. Po stronie polskiej najwyższym szczytem są Rysy (wierzchołek słowacki 2503 m, kamery wierzchołek graniczny 2499 m), soczewki kontaktowe inne znane góry to m.in. Mięguszowiecki Szczyt Wielki , komody Świnica , lustro Kozi Wierch .
Krajobraz Tatr Wysokich znacznie różni się od Tatr Zachodnich. W krajobrazie dominuje rzeźba typu alpejskiego, łóżka czyli m.in. strzeliste turnie i skaliste szczyty, moja księgarnia będące świadectwem silnego działania lodowców . W Tatrach Wysokich znajdują się także niemal wszystkie jeziora tatrzańskie, Zakopane apartamenty natomiast rzadko występują tu zjawiska krasowe , 7x3katal8 częstsze w Tatrach Zachodnich oraz Bielskich.
[ edytuj ] Główne doliny
- Dolina Suchej Wody Gąsienicowej
- Dolina Białki
- Dolina Jaworowa
- Dolina Kieżmarska
- Dolina Zimnej Wody
- Dolina Wielicka
- Dolina Batyżowiecka
- Dolina Mięguszowiecka
- Dolina Młynicka
- Dolina Furkotna
- Dolina Koprowa
- Dolina Cicha Liptowska
[ edytuj ] Budowa geologiczna
Tatry Wysokie, koli podobnie jak cały masyw Tatr, Telefony jest tworem stosunkowo młodym, ukształtowanym w swoim obecnym kształcie w czasie orogenezy alpejskiej . Trzon krystaliczny grzbietu Tatr Wysokich składa się z granitoidów , powstałych z zakrzepnięcia stopu magmowego w karbonie i stanowiących jedne z najstarszych skał tatrzańskich. Wiek tych skał wynosi około 310-315 milionów lat.
Rzeźba Tatr Wysokich ma cechy typowej rzeźby alpejskiej . Uformowana została ona przez lodowce górskie podczas zlodowaceń plejstoceńskich . Obszar pól firnowych lodowców znajdował się powyżej 1400-1600 m n.p.m., a jęzory lodowców schodziły do ok. 1000 m n.p.m. (Dolina Białki – 920 m n.p.m.). Jednym z najpiękniejszym świadectw epoki lodowej są cyrki i żłoby lodowcowe oraz tatrzańskie jeziora, które w ogromnej większości znajdują się właśnie na terenie Tatr Wysokich (np. Morskie Oko , Czarny Staw Gąsienicowy , jeziora w Dolinie Pięciu Stawów Polskich ).
W przeciwieństwie do Tatr Zachodnich, w Tatrach Wysokich stosunkowo rzadkie są skały osadowe , co powoduje niewielki wpływ zjawisk krasowych na formę rzeźby tej części Tatr.
[ edytuj ] Świat roślinny i zwierzęcy
Wysokogórskie warunki klimatyczne są przyczyną, że flora Tatr Wysokich znacznie różni się od flory nizinnej. Występuje tu liczna grupa gatunków roślin naczyniowych , które w Polsce poza Tatrami nigdzie indziej nie występują. W pełni wykształcone są piętra roślinności . Tylko w Tatrach Wysokich występuje najwyższe piętro turniowe (powyżej 2300 m n.p.m.). Z powodu surowych warunków klimatycznych roślinność na tej wysokości jest nieliczna, ale doliczono się w piętrze turniowym jeszcze 120 gatunków roślin naczyniowych. Wraz ze wzrostem wysokości liczba ta gwałtownie maleje. Na najwyższym szczycie Tatr – Gerlachu w rejonie wierzchołka stwierdzono występowanie jeszcze 15 gatunków roślin naczyniowych, m.in. są to: goryczka przezroczysta , omieg kozłowiec , sit skucina , pierwiosnka maleńka , złocień alpejski , dzwonek alpejski . Pod względem zróżnicowania gatunkowego flora jest jednak uboższa, niż w Tatrach Zachodnich , co spowodowane jest mniejszą różnorodnością podłoża (brak podłoża wapiennego i związanych z nim licznych gatunków roślin występujących tylko na takim podłożu). Tatry Wysokie posiadają natomiast gatunki roślin granitolubnych, które w pozostałych częściach Tatr nie występują wcale, lub tylko sporadycznie. Z endemitów tatrzańskich występuje tutaj m.in. wiechlina granitowa i wiechlina szlachetna . Murawy tworzone są głównie przez występujący tylko na granitowym podłożu zespół situ skuciny i boimki dwurzędowej .
Fauna jest podobna, jak w całych Tatrach. Piętra powyżej lasów zamieszkują zwierzęta niespotykane w Polsce poza Tatrami. Wśród ssaków są to: świstak , kozica , nornik śnieżny (polnik tatrzański), darniówka tatrzańska . Wśród ptaków: płochacz halny , siwerniak , pomurnik .
[ edytuj ] Bibliografia
- Władysław Szafer : Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
- Tomasz Nodzyński, Marta Cobel-Tokarska: Tatry Wysokie i Bielskie : polskie i słowackie. Warszawa: ExpressMap, 2007. ISBN 978-83-60120-88-0 .
- Józef Nyka, Monika Nyczanka: Tatry polskie : przewodnik. Latchorzew: Trawers, 2007. ISBN 978-83-60078-04-4 .
- Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5 .
[ edytuj ] Zobacz też
- Grań Tatr Wysokich
- Tatry Zachodnie
- Tatry Bielskie
- Tatrzański Park Narodowy w Polsce i na Słowacji
- Zakopane
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||
| Polscy fani pożegnali Michaela Jacksona |
|
W Warszawie przy stacji metra Centrum żegnali króla popu jego fani.
|
| Rywal Buzka wycofuje swą kandydaturę na szefa PE |
|
Włoski eurodeputowany Mario Mauro ogłosił w niedzielę wieczorem w komunikacie dla włoskiej agencji Ansa, że wycofuje swą kandydaturę na stanowisko przewodniczącego Parlamentu Europejskiego.
|
| BMW roztrzaskało się na drzewie. Są 3 ofiary |
|
Trzy osoby zginęły w wypadku samochodowym, do którego doszło w niedzielę wieczorem w miejscowości Lucień k. Gostynina (Mazowieckie) - poinformowała Magdalena Siczek-Zalewska z zespołu prasowego komendy mazowieckiej policji.
|
| Ban Ki Mun zaniepokojony postawą Phenianu |
|
Sekretarz generalny ONZ Ban Ki Mun wyraził w niedzielę w Genewie "głębokie zaniepokojenie" postawą Korei Północnej, która dzień wcześniej wystrzeliła ze swego terytorium siedem pocisków balistycznych.
|
| W razie wstrząsów ewakuacja szczytu G8 |
|
W przypadku wystąpienia wstrząsów sejsmicznych o sile powyżej 4-4, 5 w skali Richtera w czasie szczytu przywódców G8 w L'Aquili rozpocznie się ewakuacja jego uczestników z koszar Gwardii Finansowej - wynika z nieoficjalnych informacji, podanych w niedzielę przez Ansę.
|