Z Wikipedii

Tatry Zachodnie
Tatry Zachodnie spod Chudej Przełączki
Zasięg regionu w obrębie Polski
Megaregion	Region Karpacki
Prowincja	Karpaty Zachodnie
Podprowincja	Centralne Karpaty Zachodnie
Makroregion	Łańcuch Tatrzański
Mezoregion	Tatry Zachodnie
Zajmowane jednostki administracyjne	Słowacja : – kraj żyliński Polska : – woj. małopolskie

Szczyty Tatr Zachodnich na tle Tatr Wysokich

Dolina Małej Łąki .

Na pierwszym planie grzbiet Wołowca , depilacja laserowa w głębi Rohacze

Ostry Rohacz

Groźne ściany Giewontu

Tatry Zachodnie zimą

Widok na Tatry Zachodnie ze szlaku do Doliny Tomanowej .

Tatry Zachodnie

Wapienne turnie Małego Giewontu

Długi Upłaz

Tatry Zachodnie ( 514.52 ; słow. Západné Tatry, usługi informatyczne dawniej Liptovské hole, opony letnie Liptovské Tatry) – największa część Tatr położona w Polsce i na Słowacji , szkoły policealne między Huciańską Przełęczą a przełęczą Liliowe , działki w szczawnicy która oddziela je od Tatr Wysokich .

[ edytuj ] Położenie geograficzne

W linii prostej odległość między obiema przełęczami wynosi ok. 29 kilometrów, kosmetyka laserowa rzeczywista długość całej grani Tatr Zachodnich wynosi 42 km. Po polskiej stronie granica między Tatrami Wysokimi i Tatrami Zachodnimi ciągnie się dnem Doliny Gąsienicowej i Doliny Suchej Wody . Po słowackiej stronie nie ma jednomyślności wśród geografów – geografowie polscy przeprowadzają tę granicę dnem Doliny Cichej Liptowskiej , podsłuchy słowaccy mają inne zdanie i granicę prowadzą Doliną Koprową . Tatry Zachodnie mają powierzchnię ok. 379 km², stoły co stanowi niemal połowę całej powierzchni Tatr. 25% powierzchni Tatr Zachodnich znajduje się w Polsce, opony reszta na Słowacji. Jezior jest tutaj znacznie mniej, meble do sypialni niż w Tatrach Wysokich; największe z nich to Wielki Rohacki Staw , sypialnie po polskiej stronie jedynym większym jest Smreczyński Staw .

Najwyższe szczyty Tatr Zachodnich:

[ edytuj ] Główne doliny

• na polskiej stronie (w kierunku od wschodu na zachód):

Dolina Olczyska , suknie ślubne Dolina Bystrej (i jej odgałęzienia: Dolina Jaworzynka , pozycjonowanie i optymalizacja Dolina Kasprowa , fotele z masażem Dolina Kondratowa ), szczawnica Dolina Białego , monitoring Dolina ku Dziurze , pozycjonowanie Dolina Strążyska , szczawnica Dolina za Bramką , kamery Dolina Małej Łąki , soczewki kontaktowe Dolina Kościeliska (i jej odgałęzienia: Dolina Miętusia , komody Dolina Tomanowa , lustro Dolina Pyszniańska ), łóżka Dolina Lejowa , moja księgarnia Dolina Chochołowska (i jej odgałęzienia: Dolina Starorobociańska , Zakopane apartamenty Dolina Jarząbcza , 7x3katal8 Dolina Chochołowska Wyżnia ).

• na słowackiej stronie:

Dolina Cicha (i jej odgałęzienia: Dolina Walentkowa , koli Dolina Wierchcicha , Telefony Dolina Szpania , Dolina Tomanowa Liptowska , Dolina Hlina , Dolina Kamienista ), Dolina Bystra , Dolina Wąska , Dolina Raczkowa (i jej odgałęzienia: Dolina Gaborowa , Zadnia Dolina Raczkowa ), Dolina Jamnicka , Dolina Tarnowiecka , Dolina Żarska , Dolina Jałowiecka (i jej odgałęzienia: Dolina Parzychwost , Dolina Bobrowiecka Liptowska ), Dolina Sucha Sielnicka , Dolina Juraniowa , Dolina Bobrowiecka Orawska , Dolina Zuberska (i jej odgałęzienia: Dolina Łatana , Dolina Rohacka ), Dolina Siwa , Dolina Borowej Wody .

[ edytuj ] Budowa geologiczna

Trzon krystaliczny głównego grzbietu Tatr Zachodnich (a także Wysokich) stanowią głębinowe skały magmowe ( granit , gnejs i łupki krystaliczne ). Na zboczach Trzydniowiańskiego Wierchu i na Długim Upłazie dostrzec można z daleka kilka białych lśniących kwarcytów wystających ponad powierzchnię. Jednakże Czerwone Wierchy , należące do głównego grzbietu Tatr, zbudowane są również ze skał osadowych , podobnie jak południowe stoki Tatr, Tatry Bielskie i szczyty wokół Siwego Wierchu . Występowanie tutaj dużej ilości skał bardziej podatnych na erozję niż skały Tatr Wysokich jest przyczyną, że szczyty Tatr Zachodnich są niższe. Mniejsza wysokość szczytów spowodowała, że w czasie epoki lodowcowej nie uległy one tak silnemu zlodowaceniu – powstające tutaj lodowce były mniejsze, kotły lodowcowe płytsze i nie tak surowe. Ogólnie wpływ lodowców na rzeźbę gór był tutaj mniejszy niż w Tatrach Wysokich. Wskutek występowania tutaj skał osadowych – wapieni i dolomitów dobrze rozwinięte są tutaj natomiast zjawiska krasowe , efektem których są liczne jaskinie i wywierzyska . Tu występuje najdłuższa i najgłębsza jaskinia Polski – Jaskinia Wielka Śnieżna . Oprócz lodowców duży wpływ na kształtowanie rzeźby terenu wywarły tutaj również potoki. Tak np. głębokie wąwozy Doliny Kościeliskiej i Chochołowskiej wyrzeźbione zostały w skałach osadowych przez płynące ich dnem potoki. Charakterystyczną cechą potoków Tatr Zachodnich są występujące na nich liczne ponory , czyli miejsca, gdzie potok zanika – jego woda wpływa do podziemnych przepływów.

Doliny otaczające Tatry zbudowane są z fliszu podhalańskiego .

[ edytuj ] Historia

Dawniej Tatry Zachodnie nazywane były Halami Liptowskimi lub Halami Liptowsko-Orawskimi. Od dawna wykorzystywane były jako pastwiska, początkowo przez Wołochów , którzy w Karpatach wprowadzili na szczytach gór pasterstwo , później przez miejscową góralską ludność. Już w XVI w. mieszkańcy okolicznych miejscowości otrzymywali od królów polskich prawo do wypasu i karczowania polan. Powstały liczne hale. Na polanach stały szałasy , bacówki i inne zabudowania. Z czasem liczba wypasanych tutaj owiec i bydła tak wzrosła, że hale nie wystarczały, wypasano również na stokach gór (np. Ciemniak wypasany był po sam wierzchołek), w żlebach i w lesie. Stało się to niebezpieczne dla Tatr – owce i bydło niszczyło tatrzańską roślinność, w tym cenne i bardzo rzadkie gatunki roślin, powodowały erozję stoków, górale kłusowali tępiąc kozice , świstaki i inne zwierzęta, wycinali kosodrzewinę . Po powstaniu TPN zniesiono wypas na większości hal, utrzymał się jeszcze tzw. kulturowy wypas na niektórych tylko polanach. Oprócz pozytywnych skutków ma to jednak również skutki ujemne – hale zarastają lasem ze szkodą dla atrakcyjności widokowej i ginie ich roślinność.

W Tatrach Zachodnich od dawna, bo już od XV w. istniało górnictwo i hutnictwo. Początkowo poszukiwano tutaj rud srebra i miedzi (np. pod Ornakiem , później żelaza. Na polanie Stare Kościeliska i Huciska istniały huty przetapiające rudę żelaza. Góry przecięte zostały drogami do zwożenia tych rud, tzw. zwanymi hawiarskimi drogami. Później rudy przewożono do huty w Kuźnicach tzw. Drogą pod Reglami . Na potrzeby hut wycięto w Tatrach znaczne ilości lasu, szczególnie bukowego .

W licznych jaskiniach Tatr Zachodnich podobno ukrywali się zbójnicy, faktycznie jednak były one penetrowane głównie przez poszukiwaczy skarbów rzekomo ukrytych w nich przez zbójników. Świadczą o tym pozostawione przez nich znaki (naliczono 52 takie miejsca w jaskiniach i na turniach, wszystkie w Tatrach Zachodnich). Obecnie rozgałęzione i długie korytarze jaskiń są terenem badań speleologów .

[ edytuj ] Klimat

Nie różni się od klimatu w innych częściach Tatr. Temperatura spada wraz z wysokością – na każde 100 m o 0, 6°C. Częstym zjawiskiem jest jednak występowanie inwersji temperatur . Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, średnia temp. na wysokości 2000 m n.p.m. wynosi w nim 7, 5°C, najzimniejszy jest luty, średnia temp. wynosi w nim -8, 5°C. Na szczytach zima trwa przeciętnie od połowy października do połowy maja. Czym wyżej, tym więcej dni z opadami śniegu i tym dłużej zalega tam śnieg. W ciągu roku nie występuje ani jeden miesiąc, w którym kiedyś nie spadłby śnieg, na najwyższych szczytach można się go spodziewać nawet w lipcu i sierpniu. Charakterystyczną cechą pogody jest duża jej zmienność, trudna do przewidzenia. W ciągu kilku godzin pogoda może się radykalnie zmienić, nie jest niczym rzadkim w lecie czy wczesną jesienią duży spadek temperatury i występowanie silnych wichur z zamieciami śnieżnymi czy gradem. Średnie opady są większe niż w innych rejonach Polski i wynoszą 1200-1600 mm. Znacznie więcej niż w pozostałej części kraju jest tutaj dni w których wieje wiatr, większa też jest jego siła. Charakterystycznym rodzajem występującego w Tatrach wiatru jest halny .

[ edytuj ] Flora i fauna

Roślinność Tatr Zachodnich jest bogatsza i bardziej zróżnicowana gatunkowo, niż w Tatrach Wysokich. Przyczyną tego jest występowanie zróżnicowanego podłoża geologicznego, są tutaj duże ilości skał wapiennych z ich interesującą florą roślin wapieniolubnych , których brak w Tatrach Wysokich. Wiele gatunków roślin, np. sesleria tatrzańska , ostróżka tatrzańska występuje tylko tutaj, wiele innych, które w Tatrach Wysokich są rzadkością, tu występuje pospolicie. Fauna jest podobna, jak w całych Tatrach. Z dużych zwierząt występują tu: niedźwiedź brunatny , kozica , świstak , na Kominiarskim Wierchu ma swoje gniazdo orzeł przedni .

[ edytuj ] Turystyka

Szczyty Tatr Zachodnich (z wyjątkiem Rohaczy i Giewontu ) są łagodne i mają kopulasty kształt. Są jednak bardzo atrakcyjne turystycznie dzięki temu, że mają więcej wysokogórskich hal i dużych, nagich partii wierzchołkowych porośniętych tylko niską murawą, z których roztaczają się rozległe widoki. Znacznie więcej jest tutaj także jaskiń i wielkich wywierzysk . Wapienne skały tworzą liczne turnie i bardzo strome ściany w których istnieje wiele dróg wspinaczkowych dla taterników. Wyznakowane są liczne szlaki turystyki pieszej i nartostrady , a także trasy rowerowe.

Baza turystyczna na terenie polskich Tatr Zachodnich:

• schroniska turystyczne: schronisko PTTK na Hali Kondratowej , schronisko PTTK na Hali Ornak , schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej , hotel górski PTTK na Polanie Kalatówki .
• jaskinie udostępnione do turystycznego zwiedzania:
  • z oświetleniem, przewodnikiem i płatnymi biletami wstępu: Jaskinia Mroźna
  • do samodzielnego zwiedzania: Jaskinia Mylna , Jaskinia Raptawicka , Jaskinia Obłazkowa , Smocza Jama , Dziura .

Tatry Zachodnie wchodzą w skład Tatrzańskiego Parku Narodowego . Za wstęp pobierane są niewielkie opłaty przez TPN oraz Wspólnotę Leśna Uprawnionych Ośmiu Wsi , której własnością jest część Tatr Zachodnich w rejonie Doliny Kościeliskiej, Lejowej i Chochołowskiej.

Baza turystyczna na terenie słowackich Tatr Zachodnich:

• górskie schroniska turystyczne: schronisko na Zwierówce , Schronisko Żarskie , schronisko pod Náružím
• inne: schronisko w Orawicach , autocamping Raczkowa Dolina .

[ edytuj ] Bibliografia

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Tatry Zachodnie